Ήπειρος..απαράμιλλη ομορφιά

Η Κλειδωνιά είναι χωριό του νομού Ιωαννίνων της Ηπείρου. Απέχει 52 χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα. Η παλιά ονομασία του χωριού ήταν Λιτονιάβιστα, την οποία διατήρησε επίσημα μέχρι το 1953. Στο κέντρο του χωριού υπάρχει πινακίδα που μας δείχνει προς τα δεξιά το δρόμο που ανεβαίνει σε 8 χλμ. στην παλιά Κλειδωνιά ή Άνω Κλειδωνιά, σε υψόμετρο 1.000 μ. 

Πρόκειται για ένα σχεδόν εγκαταλελειμμένο οικισμό, καθώς κατοικείται μόλις από 5 ανθρώπους. Μέσα ή γύρω από την παλιά Κλειδωνιά σώζονται αρκετές βυζαντινές εκκλησίες και ξωκλήσια, ενώ αναπαλαιώνονται και κάποια παλιά παραδοσιακά πετρόχτιστα αρχοντικά. 

Στην πλατεία ορθώνεται ένας τεράστιος πλάτανος που ρίχνει τη σκιά του στο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Εκεί στη δροσιά απλώνει τα τραπεζάκια του και ο παρακείμενος ξενώνας του κου Νίκου.Μέχρι το 1940 είχε 60 κατοικίες και πληθυσμό 380 κατοίκων. Το παλιό σχολείο έχει μετατραπεί σε ξενώνα, ενώ πολλές παλαιές κατοικίες είναι υπό αναστήλωση.

Κοντά στο χωριό βρίσκεται επίσης το μονότοξο γεφύρι του Βοϊδομάτη, που χτίστηκε το 1853 με 37.000 γρόσια, χορηγία της Μπαλκίζ Χανούμ από το χαρέμι του Mαλίκ Πασά.Το χωριό βρίσκεται μέσα στα όρια της Προστατευόμενης Περιοχής Βόρειας Πίνδου.Στο χωριό στις 6 Αυγούστου, πραγματοποιείται παραδοσιακό πανηγύρι προς τιμή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα, ενώ το Σεπτέμβριο πραγματοποιείται Γιορτή Πέστροφας.

Αρχαιολογικά και ιστορικά μνημεία Δύο προϊστορικές αρχαιολογικές θέσεις που βρίσκονται κοντά στο χωριό Κλειδωνιά, έχουν ερευνηθεί μέχρι σήμερα

•σπήλαιο Κλειδί

•σπήλαιο Μεγάλακκος

Το σπήλαιο Κλειδί βρίσκεται νότια από το χωριό Κλειδωνιά του νομού Ιωαννίνων, κοντά στο μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων και στη βόρεια όχθη του ποταμού Βοϊδομάτη. Κοντά στο σπήλαιο Κλειδί και 500 μέτρα περίπου ανατολικώτερα βρίσκεται το σπήλαιο Μεγάλακκος.Ανασκαφές Άγγλων αρχαιολόγων το διάστημα 1983-1986, αποκάλυψαν στο σπήλαιο αυτό, στρώμα πάχους 2 μέτρων, που περιείχε οστέϊνα και λίθινα εργαλεία, οστά ζώων και κοχύλια, που χρονολογήθηκαν από 20.000 έως 12.000 χρόνια πριν από σήμερα, δηλαδή ανήκουν στην νεότερη περίοδο της παλαιολιθικής για την Ελλάδα.

 Ανάλογα ευρήματα με τα παραπάνω εντοπίστηκαν από την ίδια ομάδα αρχαιολόγων και στο γειτονικό σπήλαιο Μεγάλακκος.Το σπήλαιο Μεγάλακκος βρίσκεται νότια από το χωριό Κλειδωνιά του νομού Ιωαννίνων, κοντά στο Μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων και στη βόρεια όχθη του ποταμού Βοϊδομάτη, περίπου 500 μέτρα ανατολικώτερα από το σπήλαιο Κλειδί.

Κατά τις ανασκαφές Άγγλων αρχαιολόγων το διάστημα 1983-1986 στο σπήλαιο Κλειδί, διαπιστώθηκε σε διάβρωση του εδάφους μέσα στο σπήλαιο Μεγάλακκος η ύπαρξη στρώματος 6 μέτρων, που περιείχε μαρτυρίες ανθρώπινης δραστηριότητας (οστέϊνα και λίθινα εργαλεία, οστά ζώων κλπ), που ανάγονται στην νεότερη περίοδο της παλαιολιθικής για την Ελλάδα.

 Το γεφύρι της Κλειδωνιάβιστας.Στις όχθες του Βοϊδομάτη και σε απόσταση 2 χμ. από την Κλειδωνιά βρίσκεται το γεφύρι της Κλειδωνιάβιστας (ή Βοϊδομάτη). Πρόκειται για μονότοξο γεφύρι με στιβαρή επιμήκυνση του τόξου του, κτισμένο το 1853 με δαπάνες της ευεργέτιδας Μπαλκίζ Χανούμ, η οποία έδωσε για την κατασκευή του 37.000 γρόσια.

Σχετίζεται με το περιστατικό που αναφέρεται στο μοιρολόϊ της κόρης του Γερένη. Σύμφωνα με την παράδοση, στη θέση που είναι κτισμένο το γεφύρι σήμερα, υπήρχε παλιότερο. Εκεί έλαβε χώρα η σφαγή δυο συγγενικών αλλά αλληλομισούμενων οικογενειών από τα διπλανά χωριά, του Σταμάτη και του Γερένη,  όταν η νυφική πομπή της οικογένειας του τελευταίου διάβαινε την γέφυρα και συναντήθηκε με μέλη της αντίπαλης φάρας.

Το γεφύρι βρίσκεται σε μια πανέμορφη τοποθεσία κατάφυτη από πλατάνια από όπου ξεκινά το μονοπάτι που διασχίζει το φαράγγι. Λίγο πιο κάτω υπάρχουν εστιατόρια και ξενώνες.